Opis ogólny

Wymagania

Gatunki

Odmiany

Opis ogólny

Rośliny roczne lub trwałe, o łodygach wijących się, rzadziej wzniesionych, liściach skrętoległych, całobrzegich, dłoniastodzielnych lub pierzastodzielnych. Kwiaty lejkowate, osadzone zazwyczaj pojedynczo w kątach liści, niekiedy zebranych w szczytowe wiechowate kwiatostany. Znanych jest przeszło 400 gatunków, rosnących w cieplejszym klimacie Azji i Ameryki. Roślinę tę można zastosować do osłaniania ogrodzeń i balkonów.

Wymagania

• Stanowisko

  	Stanowisko słoneczne, ciepłe.

• Wymagania glebowe

  	Gleba w kulturze, wapienna, dostatecznie wilgotna. Nie należy nawozić zbyt obficie, gdyż rośliny rosną wówczas silnie, ale słabo kwitną.

• Rozmnażanie

  	Rozmnaża się z nasion wysiewanych wprost do gruntu w kwietniu lub maju, co 30x(20-40) cm. Aby rośliny kwitły wcześniej, nasiona wysiewa się do doniczek, a następnie siewki pikuje się również do doniczek. Na miejsce stałe wysadza się rozsadę w drugiej połowie maja.

Gatunki

• Ipomoea horsfalliae

  /syn. Pharbitis horsfalliae/

  - wyrasta do 10 m wysokości, ma liście 7-9 dzielne, kwiaty różowe, zebrane w wiechowate kwiatostany. Kwitnie w drugiej połowie maja. Uprawiana jest jako pnącze szklarniowe.

• Ipomoea indica

  /syn. Ipomoea congesta, Ipomoea mutabilis, Pharbitis cathartica/

  - pochodzi z okolic zwrotnikowych. Liście sercowate, 3 klapowe. Kwiaty niebieskie.

• Ipomoea nil

  /syn. Convolvulus hederaceus, Convolvulus nil, Pharbitis limbata, Pharbitis nil/

  - pochodzi z okolic zwrotnikowych. Liście sercowate, 3 klapowe, często biało plamiste. Kwiaty niebieskie lub purpurowe, osadzone po 2-3 na szypułce w kątach liści.

• Ipomoea setosa

  /syn. Ipomoea melanotricha, Pharbitis setosa/

  
  

  rys. 1 - występowanie

  - pochodzi z Brazylii, ma liście sercowate, trójklapowe, kwiaty ciemnopurpurowe. Kwitnie w lipcu-październiku. Cała roślina jest pokryta brunatnoczerwonymi, szczecinastymi włoskami. Uprawiana jest jako pnącze szklarniowe.

• Wilec przeczyszczający

  /jalapa, jalapa meksykańska, wilec meksykański/

  Ipomoea purga

  /syn. Ipomoea jalapa, Convolvulus jalapa, Exogonium purga/

  - roślina pochodząca z Meksyku. Roślinę stosuje się leczniczo jako środek przeczyszczający.

• Wilec purpurowy

  /powój pnący/

  Ipomoea purpurea

  /syn. Convolvulus purpureus, Ipomoea hirsutula, Pharbitis purpurea/

  - roślina jednoroczna, w stanie naturalnym występuje w Ameryce Środkowej i Południowej. Wijące się pędy rozgałęziają się tuż nad ziemią i wyrastają do długości około 2,5-3,5 m.
  
  

  zdj. 1 - blaszka liściowa

  Liście sercowate, trójklapowe, wraz z pędami szorstko owłosione.
  
  

  zdj. 2 - pęd, liście i kwiat.

  Kwiaty osadzone na długich szypułkach, duże, lejkowate, purpurowo-fioletowe. Na koronie kwiatu są wyraźne widoczne inaczej zabarwione regularne smugi lub narys, prześwitujący ze spodniej strony płatków. Kwiaty otwarte krótko - w dni słoneczne tylko do godziny 10-11^oo rano, w dni pochmurne najwyżej do godziny 14^oo, a następnie wieczorem. Kwitnie od połowy lipca do jesieni.
  
  

  zdj. 3 - nasiona

• Wilec ziemniaczany

  /batat, patat, kartofel słodki/

  Ipomoea batatas

  - roślina pochodząca najprawdopodobniej z tropikalnych obszarów Ameryki. Współcześnie nie występuje dziko. Roślina ma łodygę o długości do 5 m, płożącą się i korzeniącą się w węzłach. Łodyga bardzo rzadko wije się lub jest wzniesiona. Liście ogonkowe, głęboko wcinane, kształtu sercowostrzałkowego i składające się z 3 lub więcej klap. Kwiaty są duże, purpurowe, różowe lub białe. Kwiaty zebrane są po 3-4 w kątach liści. Roślina ma jadalne bulwiasto zgrubiałe korzenie, bogate w skrobię. Korzenie są wrzecionowate, białawe lub żółtawe. Miąższ korzeni jest biały lub czerwony, słodki. Zgrubiałe korzenie użytkuje się identycznie jak ziemniaki. Z tych względów batat obecnie jest powszechnie uprawiany w krajach o klimacie tropikalnym i subtropikalnym. Oprócz tego rośliny wykorzystuje się przemysłowo, jako surowiec do produkcji alkoholu i źródło skrobi.

Odmiany

• Wilec purpurowy "Alba"

  - kwiaty białe. Pędy osiągają długość około 3 m

• Wilec purpurowy "Crimson Rambler"

  - kwiaty czerwone z białymi gardzielami.

• Wilec purpurowy "Flying Saucers"

  - roślina o kwiatach biało-purpurowo-niebieskich.

• Wilec purpurowy "Heavenly Blue"

  - roślina o kwiatach błękitnych z białymi gardzielami.

• Wilec purpurowy "Roman Candy"

  - kwiaty wiśniowe i białe. Liście są białopstre.

• Wilec purpurowy "Scarlet O'Hara"

  - odmiana o kwiatach czerwonych. Osiąga minimum 2 m długości.

© 1999 Copyright by Sławomir Sudnik