Opis ogólny

Wymagania

Gatunki

Opis ogólny

Kokornak jest pnączem szybko i silnie rosnącym, wijącym się w prawą stronę. Znanych jest około 180 gatunków, występujących przeważnie w strefach tropikalnych. Posiada on ogromne sercowate liście o średnicy powyżej 30 cm. Liście są nagie, połyskujące, z wierzchu zielone, zaś pod spodem szarobiałe. Młode liście są od spodu owłosione, a starsze - nagie. Na konstrukcji nośnej liście ustawiają się dachówkowato, ostrym końcem liścia w dół. Na stanowiskach zacienionych pędy mogą być mniej gęsto ulistnione. Liście przebarwiają się jesienią na żółto i opadają dopiero po przymrozkach. Jego kwiaty mają oryginalny kształt wydłużonej fajki długości 20-30 cm, niestety zwykle schowane są wśród liści. Kwiaty są zielonożółte lub fioletowobrązowe z fioletowymi kropkami, rozwijają się w maju i zwisają na długich szypułkach.

Wymagania

• Stanowisko

  	Najlepszym stanowiskiem jest półcień i cień.

• Wymagania glebowe

  	Kokornak lubi żyzne i świeże, piaszczysto-gliniaste gleby z dużą zawartością wody.

• Wymagania cieplne

  	Do 3-4 lat po posadzeniu kokornak trzeba zabezpieczać na zimę przed silniejszymi mrozami, okrywając jego dolną część.

• Cięcie

  	Pnącze to nie wymaga specjalnego przycinania zaraz po posadzeniu, ponieważ sam rozkrzewia się zwykle na 5-7 pędów tuż nad ziemią.

• Inne

  	Krzew dobrze znosi zanieczyszczone miejskie powietrze.

Gatunki

• Aristolochia gigantea

  /syn. Aristolochia clypeata /

  - rośnie w naturze na terenie Panamy. Roślina wiecznie zielona, o dużych, sercowatych liściach. Kwiaty wielkości dłoni dorosłego człowieka.

• Aristolochia littoralis

  /syn. Aristolochia elegans/

  - wiecznie zielona roślina występująca w Brazylii. Kwitnie w lecie. Kwiaty o purpurowo-brązowym wzorze.

• Kokornak mandżurski

  Aristolochia manshuriensis

  - w stanie naturalnym występuje w północnych Chinach, na północy Korei i w Rosji - w południowej części Kraju Nadmorskiego. Do uprawy wprowadzony w Rosji w 1909 r. Rośnie silnie, osiąga wysokość do 15 m. O dużych, okrągłojajowatych, jasnozielonych liściach. Długość liści to 10-30 cm, szerokość natomiast to 10-28 cm, na wierzchołku zwykle krótko zaostrzone. Kwiaty długości około 9 cm, bladożółte lub fioletowozielone. Kwiaty są zapylane przez muchy, które po wejściu do rurki kwiatowej z trudem mogą się z niej wydostać z powrotem. Odporniejszy w młodym wieku na mrozy od kokornaka wielkolistnego.

• Kokornak owłosiony

  Aristolochia tomentosa

  
  

  rys. 1 - występowanie

  - w stanie naturalnym występuje we wschodnich i południowo-wschodnich stanach Stanów Zjednoczonych. W uprawie znajduje się od 1799 r. W naturze wspina się do wysokości 10 m. Młode pędy są jasnozielone, gęsto owłosione krótkimi srebrzystymi włoskami. Ma okrągłosercowe, mniejsze, lecz bardziej owłosione liście niż kokornak wielkolistny. Liście mają długość 10-16 cm i podobną szerokość, z wierzchu ciemnozielone, od spodu sinozielone. Ogonek liściowy długości 3-7 cm, szczeciniasto owłosiony. Kwiaty krótsze niż u kokornaka wielkolistnego, także rurkowate, zielonawożółte. Odporniejszy w młodym wieku na mrozy od kokornaka wielkolistnego.

• Kokornak powojnikowy

  Aristolochia clematitis

  - roślina dziko rosnąca w Europie. Występuje w widnych lasach, zaroślach i rowach w cieplejszych rejonach. U nas dziko bardzo rzadko, w zaroślach, przeważnie zawleczony. Kwiaty wyrastają po kilka z kątów liści. Kwitnie od maja do czerwca. Roślina o nieprzyjemnej woni i wzniesionej łodydze. Dorasta do wysokości 1 m. Liść trójkątnie sercowate, z wierzchołka tępe. Nie ma zastosowania jako pnącze ozdobne.

• Kokornak wielkolistny

  Aristolochia macrophylla

  /syn. Aristolochia durior, Aristolochia sipho/

  
  

  rys. 2 - występowanie

  - w stanie naturalnym występuje na wschodzie Stanów Zjednoczonych, od stanu Massachusetts do Kansas i wschodniej części Teksasu. W uprawie znajduje się od 1783 roku. Najczęściej sadzony gatunek, który rośnie bardzo silnie, szybko wspinając się po podporach do wysokości 8-15 m. Roczne przyrosty pędów mogą wynosić nawet 2 m. Pędy owijają się spiralnie wokół podpory w kierunku prawoskrętnym. Łodygi 1-2 letnie są zielone i ciemnozielone, w węzłach pogrubione, nagie i gładkie. Starsze 3-5 letnie, są oliwkowo-brązowo-ciemnoszare lub ciemnoszare, z podłużnymi spękaniami. Rośliny rozwidlają się zwykle nad powierzchnią gleby na 3-7 pędów. Liście wielkie, sercowate, średnicy 10-30 cm. Z wierzchu ciemnozielone, nagie, połyskujące, pod spodem białawe lub szarozielone. Młode liście są gęsto owłosione, starsze nagie. Liście są ułożone dachówkowato. Pozostają zielone do późnej jesieni i zaczynają opadać po wystąpieniu silniejszych, powtarzających się przymrozków. Ogonek liściowy długości 6-12 cm, zgięty, ma zdolność owijania się wokół podpór.

  zdj. 1 - kwiat - widok z góry

  zdj. 2 - kwiat - widok z boku

  zdj. 3 - kwiat - przekrój

  Kwiaty są zielonkawożółte, fioletowobrązowe lub fioletowozielone, o oryginalnym rurkowato-fajkowo wygiętym kształcie. Zapach kwiatów jest słaby, mało przyjemny. Kwitnie w maju i czerwcu.
  Po przekwitnięciu rozwijają się długie, strąkowate owoce.

© 1999 Copyright by Sławomir Sudnik