Opis ogólny

Wymagania

Gatunki

Odmiany

Opis ogólny

Rośliny pochodzące z Ameryki Środkowej. W Polsce popularnie zwana "Banią". Rodzaj ten liczy około 20 gatunków. Uprawiana już od 4000 lat p.n.e. przez Inków. Do Europy rośliny sprowadzone zostały przez Hiszpanów w XVI wieku. Rośliny przeważnie jednoroczne. Dynię uprawia się jako roślinę pokarmową, paszową lub przemysłową-oleistą. Owoce dyni są bardzo duże. Nasiona są jadalne, zawierają 30-50% tłuszczu.

Wymagania

• Stanowisko

  	Dynia wymaga stanowiska słonecznego i ciepłego.

• Rozmnażanie

  	Poprzez siew nasion na początku wiosny.

Gatunki

• Dynia figolistna

  Cucurbita ficifolia

  - jednopienna roślina pochodząca z górskich obszarów Meksyku i Ameryki Środkowej. Liście okrągłojajowate, klapowane i głęboko wcinane. Kwiaty są żółte. Owoce podłużne lub kulistawe, zielone z białymi bruzdami. Miąższ owoców jest biały. Owoce są jadalne. Łupina owoców jest twarda.

• Dynia olbrzymia

  Cucurbita maxima

  - gatunek pochodzący z tropikalnych obszarów Ameryki. Uprawiany jest na terenie Peru już przez tysiące lat. Jest to roślina jednoroczna i jednopienna. Łodyga kanciasta, sztywno owłosiona, płożąca się lub czepna. Łodygi osiągają długość nawet około 5 m. Liście są 5-7 klapowe i długoogonkowe. Kwiaty są złocistożółte. Ma bardzo duże, żółtopomarańczowe owoce. Ciężar owoców może dochodzić nawet do 100 kg. Owoce zbiera się jesienią i można przechowywać miesiącami bez straty jakości. Jadalną częścią owocu jest miąższ. Nasiona są płaskie, białe lub żółtawe, jajowate i słabo obrzeżone.

• Dynia piżmowa

  Cucurbita moschata

  - roślina jednoroczna i jednopienna, pochodząca z Ameryki Środkowej. Łodyga pnąca osiąga długość około 5 m. Liście 5-6 klapowe, wiotkie i miękko owłosione. Kwiaty jasnożółte. Owoce są przeważnie podłużne, dojrzałe są czarnobrunatne lub czerwonawożółte. Miąższ owoców jest słabo włóknisty i lekko pachnący piżmem. Owoce są jadalne. Nasiona są czarne lub białawe, bez zgrubiałego brzegu.

• Dynia zwyczajna

  Cucurbita pepo

  - jednoroczna roślina pochodząca z Meksyku i południowych stanów USA. Pędy są długie i duże, płożące z rozgałęzionymi wąsami. Pędy osiągają długość około 5m. Liście skrętoległe, dłoniasto wcinane i szorstko owłosione. Dynia kwitnie od czerwca do października. Kwiaty duże, żółte i rozdzielnopłciowe. Kwiaty męskie są osadzone grupami w kątach liści, żeńskie natomiast pojedynczo. Owocem jest kulista, zielona lub pomarańczowa jagoda. Owoce mogą osiągać masę nawet 50 kg. Owoc dyni zawiera cukry, białka, tłuszcze, witaminy i dużo składników mineralnych. Nadaje się do sporządzania marmolady i marynat. Świeży sok działa moczopędnie i zalecany jest w przypadku chorób nerek. Nasiona mają 7-15 mm długości, wyraźnie obrzeżone i białawe. Nasiona zawierają do 50% jadalnego oleju, białka, glikozyd kukurbitynę, żywicę i inne substancje dotychczas nie poznane. Nasiona dyni pozostają do dziś środkiem zwalczającym pasożyty jelit. Dla zwalczenia pasożytów przewodu pokarmowego należy zjeść na surowo nasiona bez łupiny w ilości 200-250 sztuk dla człowieka dorosłego i 50-100 sztuk dla dziecka. Nie powodują żadnego ubocznego działania. Czasem w tym samym celu używa się odwaru z nasion dyni z dodatkiem oleju rycynowego. Odmianami dyni zwyczajnej są m.in.: kabaczek, patison i cukinia. Odmiany tego gatunku są uprawiane jako rośliny jadalne, pastewne (pokarm dla świń) i oleiste (olej z nasion).

Odmiany

1. Dynia olbrzymia "Ambar"

   - odmiana półkrzaczasta. Jedna roślina wytwarza 2-3 owoce. Odmiana o owocach ważących od 2 do 4 kg. Owoce lekko spłaszczone, ciemnozielone w siwe plamy i intensywnie pomarańczowym miąższu. Owoce można przechowywać do wiosny. Odmiana praktycznie nie wchłaniająca azotanów i metali ciężkich.

2. Dynia olbrzymia "Amazonka"

   - odmiana półkrzaczasta, o 3-6 owocach, kulistych, o masie od 1 do 1,5 kg. Skórka owoców jest pomarańczowa. Owoce nadają się do produkcji soków. Rośliny niezbyt silnie rosną.

3. Dynia olbrzymia "Aga F₁"

   - roślina wydaje średnio długi e rozgałęzienia. Owoce mają szarozieloną skórkę z cętkami i pomarańczowy, kruchy miąższ. Owocostany ważą około 6-10 kg. Owoce można przechowywać do marca w chłodnych pomieszczeniach. Owoce te nadają do zamrażania.

4. Dynia olbrzymia "Aura F₁"

   - odmiana mieszańcowa dyni olbrzymiej. Rośliny wydają od 3 do 6 owoców o wadze od 3 do 4 kg. Owoce mają skórkę koloru łososiowo-pomarańczową. Miąższ owoców jest gruby, żółtopomarańczowy i smaczny.

5. Dynia olbrzymia "Melonowa Żółta"

   - odmiana o długich, płożących się pędach. Pędy osiągają długość nawet 10 m. Owoce są duże, mogą ważyć nawet 25-30 kg.

6. Dynia olbrzymia "Turk's Turban'"

   - odmiana o owocach przypominających turbany.

7. Dynia zwyczajna : ' cukinia "Atena F₁" '

   - odmiana mieszańcowa uzyskana w Polsce. Owoce złotopomarańczowe i smaczne. Miąższ owoców jest jasny. Owocuje od lipca do pierwszych przymrozków jesiennych. Odmiana odporna na choroby.

8. Dynia zwyczajna : ' cukinia "Astra" '

   - odmiana o owocach ciemnozielonych. Odmiana odporna na choroby.

9. Dynia zwyczajna : ' cukinia "Nimba" '

   - odmiana krzaczasta, o owocach jasnozielonych z ciemnozielonymi smugami.

10. Dynia zwyczajna : ' dynia bezłupinowa "Miranda" '

    - odmiana półkrzaczasta, o nasionach nadających się do bezpośredniego spożycia lub do przetwórstwa. Roślina tworzy od 3 do 4 owoców o wadze od 3 do 4 kg. Owoce kulisto-spłaszczone, o jasnozielonej marmurkowatej skórce, przebarwiające się w miarę dojrzewania na pomarańczowo. Owoce zawierają dużą ilość oliwkowozielonych nasion bez łupiny. Miąższ owoców jest smaczny.

11. Dynia zwyczajna : ' dynia makaronowa "Warszawska Makaronowa" '

    - odmiana wytwarzająca od 6 do 8 owalnych owoców o wadze około 1,5 kg. Miąższ owoców podczas krótkiego gotowania lub prażenia rozpada się na tak zwany "makaron", który można wykorzystać np.: do zapiekania.

12. Dynia zwyczajna : ' patison "Disco" '

    - odmiana wczesna i plenna. Odmiana o białych owocach i kształcie przypominającym pieczoną babkę. Odmiana całkowicie odporna na mączniak rzekomy. Młode owoce nadają się doskonale do kwaszenia i konserwowania.

13. Dynia zwyczajna : ' patison "Gagat" '

    - owoce mają ciemnozieloną skórkę. Skórka jest słabiej karbowana niż u patisona "Disco".

14. Dynia zwyczajna : ' patison "Polo F₁" '

    - plon owoców jest większy niż u patisona "Disco". Owoc ma jasnokremową skórkę. Owoce mają średnicę dochodząca do 6 cm. Odmiana nadające do konserwowania. Plon owoców z 1 m² to około 3-5 kg.

© 1999 Copyright by Sławomir Sudnik